جوانان هلال احمر

سازمان جوانان جمعیت هلال احمر (جوانان شیروخورشید سرخ سابق) در 14 آبان ماه سال 1336(ه.ش) بنا به درخواست جمعیت وقت و تصویب اساسنامه آن با همکاری وزارت فرهنگ و هنر تاسیس شد. در ابتدا فعالیت‌های سازمان، متمرکز در شاخه دانش آموزی و شامل خدمت به همنوع، ترویج مسائل بهداشتی و صلح و دوستی بود. به دنبال تغییر اساسنامه در سال‌های 45 و 46 و به منظور گسترش فعالیت‌های جوانان عضو جمعیت، مرکزی با عنوان خانه جوانان در سال 1348 (ه.ش) تاسیس شد. تا زمان پیروزی انقلاب عمده فعالیت‌ها در مدارس انجام می‌گرفت و تعداد خانه های جوانان نیز در حدود بیست مرکز بود. بعد از پیروزی انقلاب در سال 1361 خانه های جوانان به مراکز پرورش اسلامی تغییر نام یافت. با گسترش فعالیت جوانان در مراکز پرورش اسلامی این مراکز ابتدا تحت سرپرستی اداره کل و سپس معاونت فرهنگی جمعیت هلال احمر قرار گرفتند. از سال 1378 با تغییر تشکیلات جمعیت، معاونت فرهنگی و سازمان جوانان (سابق) در هم ادغام گردید و تحت عنوان سازمان جوانان جمعیت هلال احمر شروع به فعالیت نمود که این فعالیت تاکنون نیز ادامه دارد. در سال‌های اخیر اقدامات اساسی و زیربنایی زیادی در سازمان صورت گرفته است که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره نمود :

تشکیل شورای عالی جوانان جمعیت، تشکیل کانونهای دانشجویی هلال احمر در دانشگاه ها، انعقاد توافقنامه با وزارت آموزش و پرورش و بازنگری فعالیت‌های دانش آموزی، ایجاد جامعه بشردوستان جوان در سطح شهرها جهت فعالیت سایر جوانان و...

علاوه بر تغییر ساختار تشکیلاتی، فعالیت‌ها و برنامه های سازمان جوانان نیز مورد بازنگری قرار گرفته است. امروزه فعالیت‌های سازمان در سه حوزه معاونت جذب و سازماندهی، معاونت آموزشی و پژوهشی و معاونت فرهنگی و امور اجتماعی برنامه ریزی و اجرا می‌شود.

معاونت جذب و سازماندهی در زمینه جذب و سازماندهی جوانان داوطلب عضویت در جمعیت هلال احمر به کارگیری اعضا در امور امدادی و عام المنفعه و برنامه های بشردوستانه و تقویت و استمرار ارتباط اعضا با سازمان، فعالیت می‌نماید. تشکیل تیم‌های امدادی، تهیه نرم افزار جامع عضویت و برنامه ریزی فعالیت‌های بشردوستانه نمونه ای از فعالیت‌های این معاونت می‌باشد.

محور فعالیت‌های معاونت آموزشی و پژوهشی ارتقاء دانش و تقویت مهارت‌های اعضای سازمان جهت انجام فعالیت‌های امدادی و بشردوستانه، ایجاد و تقویت بنیان‌های پژوهشی در ارتباط با طرح‌ها و برنامه های سازمان و ارزشیابی برنامه های مختلف سازمان است. طراحی و اجرای دوره های آموزشی امداد و کمک‌های اولیه، نهضت بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر، کار گروهی و خدمات داوطلبانه و برگزاری دوره های متعدد تربیت مربی و تربیت مدرس و نیز دوره های آموزشی غیرمتمرکز در سطح استانها نمونه ای از فعالیت‌های این معاونت می‌باشد.

معاونت فرهنگی وامور اجتماعی با برگزاری مسابقات و جشنواره های فرهنگی ـ هنری، برگزاری اردوها و مسابقات ورزشی متنوع در جهت نگهداری اعضا تلاش می‌نماید.

در حال حاضر جمعیت هلال احمر بیش از 169 سالن ورزشی، 46 آمفی تاتر، 14 سینما و 239 کتابخانه دارد. اعضاء این سازمان در سه شاخه دانش آموزی، دانشجویی و جوانان بیش از 1300000 تفر می‌باشد که در حدود 19200 واحد آموزشی در آموزش و پرورش، 388 دانشگاه و 328 مرکز امور جوانان سازماندهی شده‌اند.

جمعیت شیر و خورشید سرخ نخستین سازمان خیریه ایران بود که عهده‌دار وظایف مهم و متعددی در مسائل مربوط به امداد رسانی در حوادث غیر مترقبه و امدادی، تأسیس بیمارستان و درمانگاه، تهیه دارو و تجهیزات پزشکی، تربیت پرستار، نگهداری از کودکان بی سرپرست، ارائه برنامه‌های ویژه برای جوانان و برخی فعالیت های عمرانی در داخل و خارج از کشور بود. این جمعیت در سال ۱۳۰۱ شمسی با کوشش و پیگیری دکتر امیراعلم تنظیم و تاسیس گردید. نام جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ به جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران تغییر یافت.

بعضی معتقدند که سالهای بدون فعالیت برای جمعیت شیر و خورشید سرخ و عدم پیگیری موثر ایران برای احیای آن، همچنین درخواست اسراییل برای تاسیس سازمانی بین المللی با اهداف مشابه و با نام و نشان ستاره سرخ داود، موجب گردید تا کنوانسیون ژنو در دسامبر ۲۰۰۵ با تصویب «پروتوکل الحاقی ۳» نشان سومی را به دو نشان قبلی اضافه نمود،بنام کریستال سرخ .

اینکار بمنظور جلب مشارکت کشورها و جمعیت های دیگری که مایل به استفاده از دو نشان صلیب یا هلال نیستند ، همچون یهودیان(اسراییل)، بودیسم یا هندوییسم و غیره انجام گرفت.

بدین ترتیب از سال ۲۰۰۶ حرکت جدیدی با عنوان صلیب سرخ، هلال احمر، کریستال سرخ  راه اندازی شد .

تاریخچه تاسیس

در سال ۱۳۰۱ خورشیدی دکتر امیر اعلم مدیر بهداری استان خراسان بود. پس از زلزله ویرانگر بجنورد، دکتر امیر اعلم به نزد احمد شاه می رود و برای بنیان نمودن جمعیت شیر و خورشید ایران پروانه می خواهد تا کمکهای خارجی را به هنگام اسیب های طبیعی به ایران جلب کند. پس از بنیان این جمعیت بی درنگ عضو کمیته فدراسیون بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر (IFRC) می شوند و علامت شیر و خورشید سرخ را ثبت می نماید.

نشان

در سال ۱۹۲۹ کنوانسیون ژنو در سومین نشست خود پس از به پایان رسیدن جنگ جهانی اول که در کشور سویس و شهر ژنو برگذار شد نماینده دولت ایران و دولت ترکیه از شرکت کنندگان در کنفرانس خواستند که نشان شیر و خورشید (ایران) و هلال احمر (ترکیه) در سراسر دنیا به رسمیت شناخته شود. .این کنوانسیون پروانه داد که ایران از نشان خود یعنی نشان شیر و خورشید سرخ ایران و ترکیه از نشان هلال احمر استفاده کنند و این دو نشان از جانب کنوانسیون به رسمیت شناخته شد.

 در ۴ سپتامبر ۱۹۸۰ پس از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷، حکومت اسلامی رسما اعلام کرد که نشان شیر و خورشید را دیگر استفاده ننموده از این پس فقط از نشان هلال احمر استفاده خواهد نمود.در۲۳ ژوئیه ۲۰۰۰ حکومت جمهوری اسلامی به دولت سویس اعلام داشت که حق این را محفوظ می دارد که هر گاه که بخواهداز نشان شیر و خورشید سرخ دوباره استفاده کند و از وزارت خارجه سویس در خواست کرد که دولت سویس دیگر کشورهای عضو کنوانسیون ژنو ۱۹۴۹ را از تصمیم جمهوری اسلامی ایران آگاه سازد.

تاریخچه ورود ایران به کنوانسیون بین المللی صلیب سرخ

نخستین کوشش ایرانیان برای پیوستن به کنوانسیون‌های بین‌المللی در مورد تشکیلات بین‌المللی صلیب سرخ به دوران پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار باز می‌گردد. ایران در زمان حکومت او و در دسامبر سال ۱۸۷۴/شوال ۱۲۹۱، کنوانسیون مصوب ۱۸۶۴ ژنو را پذیرفت. اما عملاً برای دهها سال پس از این تاریخ هیچ‌گونه اقدامی برای تأسیس مؤسسه، یا سازمانی که عامل اجرایی این کنوانسیون در ایران باشد صورت نگرفت. در طی این سالها، جدی‌ترین کوشش ایران در این زمینه، اعزام نماینده‌ای به سومین کنفرانس بین‌المللی صلیب سرخ در ژنو در سال بود. در این کنفرانس، عبدالصمد ممتازالسلطنه سیاست‌مدار و وزیر مختار وقت ایران در پاریس، نقش بسیار مهمی در تبیین نگرش جوامع اسلامی به نشان بین‌المللی صلیب سرخ داشت و توانست موافقت کنفرانس را در پذیرش نشان شیر خورشید سرخ به عنوان نشان رسمی دولت ایران برای جمعیت خود اخذ نماید. این نشان چند سال بعد از این زمان مورد تأیید کنفرانس دیپلماتیک صلیب سرخ در ژنو نیز قرارگرفت. اگر چه همچنان هیچ نهادی از سوی دولت ایران برای انجام وظایف مربوط به صلیب سرخ بوجود نیامد. فعالیت های مربوط به این مؤسسه تنها در اثر کوششهای شخصی افراد و به صورت غیرمتواتر انجام می‌شود. از جمله، تلاشهای دکتر امیرخان اعلم (مشهور به امیراعلم، از جمله دانش آموختگان ایرانی در اروپا در رشته پزشکی و از بنیانگذاران چند بیمارستان به سبک غربی در ایران) در خلال جنگ های داخلی ایران بین مستبدین و مشروطه خواهان در سالهای پس از پیروزی انقلاب مشروطیت ایران بود.

ایران، تنها استثنای جهان

یک دهه بعد از اتمام جنگ جهانی اول، کنفرانس مهم دیپلمات های جهان در سال ۱۹۲۹ میلادی در شهر ژنو، عرصه بسیار مهمی برای کسانی بود که می کوشیدند از آنچه «فجایع جنگ» می نامیدند، بکاهند. یکی از موضوعات اصلی این کنفرانس نیز، مصونیت امدادرسانان در زمان جنگ بود که با توجه به چندین تجربه موفق قبلی، با استقبال اکثر کشورهای جهان همراه بود.کشورهای مصر و ترکیه رسما درخواست کردند که کشورهای اسلامی اجازه داشته باشند، از آرم «هلال احمر» برای گروههای امدادرسان در زمان جنگ استفاده کنند. کشور ایران نیز رسما در خواست کرد که به جای صلیب سرخ و هلال احمر، آرم ویژه خود را داشته باشد: «شیر و خورشید سرخ» که نمادی ملی بود و بر پرچم ایران نیز جای داشت. این درخواست‌ها مباحث گسترده‌ای را به دنبال داشت و با مخالفت های بسیاری نیز رو به رو شد. کشورهای جهان در پایان در برابر درخواست ایران سر تعظیم فرود آوردند اما برای استفاده از هلال احمر، استفاده از این آرم را به کشورهای مصر و ترکیه محدود کردند و سال‌ها بعد کشورهای اسلامی دیگر نیز اجازه یافتند تا از هلال احمر استفاده کنند.

 تاسیس جمعیت شیر و خورشید سرخ

نخستین رویکرد تشکیل مؤسسه خیریه امدادی در ایران تحت حمایت دولت در سال ۱۳۰۱ خورشیدی صورت گرفت. در این سال به کوشش دکتر امیراعلم اقداماتی برای تأسیس شیر و خورشید با حمایت دولت انجام شد. در سال ۱۳۰۱، دکتر امیراعلم مقررات وضع شده از سوی صلیب سرخ جهانی برای جمعیت‌ها را ترجمه و در اختیار احمد شاه قاجار، پادشاه وقت ایران قرارداد تا شاه آن را مطالعه کرده و مقدمات تشکیل جمعیت فراهم شود. بر اساس این متن ترجمه شده،‌ نظامنامه اساسی (اساسنامه) جمعیت شیرو خورشید سرخ ایران تهیه و در اسفند ماه ۱۳۰۱ شمسی به امضای ولیعهد، محمد حسن میرزای قاجار رسید. این اساسنامه در ۱۰ فصل و ۶۰ ماده تهیه شده و برابر مقدمهٔ آن، ریاست افتخاری جمعیت با ولیعهد بود. اگر چه به روایت دکتر امیراعلم، شاه و ولیعهد با طفره رفتن های مکرر، از شرکت در مجلس که به منظور افتتاح جمعیت برپا شده بود، خودداری کردند، اما نخستین جلسه رسمی کمیته مرکزی جمعیت در مرداد ماه سال ۱۳۰۲ تشکیل گردید. جمعیت شیر و خورشید سرخ نخستین و بزرگترین جمعیت خیریه ایران است که عهده دار وظایف مهم و متعددی در مسائل مربوط به امداد رسانی در حوادث غیرمترقبه و امدادی، تأسیس بیمارستان و درمانگاه، تهیه دارو و تجهیزات پزشکی، تربیت پرستار، نگهداری از کودکان بی سرپرست، ارائه برنامه‌های ویژه برای جوانان و برخی فعالیت های عمرانی در داخل و خارج از کشور بوده است.

اولین تجربه‌های جمعیت شیر و خورشید سرخ

نخستین حرکت امدادی جمعیت، کمک به زلزله زدگان تربت حیدریه بود که در زمانی که هنوز هیچ گونه امکاناتی در اختیار جمعیت نبود، به همت دکتر امیراعلم صورت گرفت. از جمله این کارها تعیین هیئت مرکزی مؤسسه، تشکیل هیئت های مختلف جمعیت در بعضی ایالت های کشور و نیز راه اندازی مجله‌ای به عنوان ارگان رسمی جمعیت به نام « شیر و خورشید سرخ» بود. در سال ۱۳۰۶ در جلسهٔ هیئت مرکزی جمعیت، به ترتیب حسن مستوفی الممالک، سیاست‌مدار مشهور به عنوان رئیس و دکترامیراعلم به عنوان نایب رئیس اول جمعیت انتخاب شدند. اعضای این کمیته مرکزی، ‌از میان بنیانگذاران و یاری رسانندگان به جمعیت و درجلسه عمومی جمعیت انتخاب می‌شدند. در سال ۱۳۰۷ نیز نخستین اقدامات برای تشکیل جمعیت زنان شیر و خورشید سرخ ایران صورت گرفت. در سال های بعد، تشکیلات جمعیت رو به گسترش گذاشت و بسته به موقعیت افراد عضو جمعیت به کمک سانحه دیدگان و نیز نیازمندان می شتافت. از جمله این موارد، کمک رسانی به زلزله زدگان شیروان در سال ۱۳۰۸ خورشیدی بود. در همین سال نیز کنفرانس دیپلماتیک ژنو درباره صلیب سرخ بین المللی، نشان شیر و خورشید سرخ را در کنار نشان های هلال احمر و صلیب سرخ به عنوان نشان امدادی و دارای مصونیت در میادین نبرد به رسمیت شناخت. همچنین اقداماتی برای گسترش تشکیلات جمعیت صورت گرفت. از جمله سازمان جوانان جمعیت ،‌ عهده هدار مسئولیت آموزش جوانان در جهت حس وظیفه شناسی و همکاری اجتماعی بوجود آمد. اقداماتی نیز جهت تأسیس چند واحد بیمارستانی و تشکیل ترابری جمعیت صورت گرفت.

هلال احمر در ایران

بعد از پیروزی انقلاب ایران در بهمن ماه ۱۳۵۷، دولت ایران در سال ۱۹۸۰ رسما به فدراسیون جهانی اعلام کرد که از این پس به جای نماد شیر و خورشید سرخ، همانند دیگر کشورهای اسلامی از «هلال احمر» استفاده خواهد کرد. فدراسیون جهانی صلیب سرخ و هلال احمر نیز اعلام کرد که استفاده از آرم «شیر و خورشید سرخ» به شکلی انحصاری در اختیار ایران است و اگر نظام سیاسی موجود، تمایلی به استفاده از این آرم ندارد، این حق ملغی نمی‌شود. بنا به اعلام این فدراسیون، دولت ایران در هر زمانی که بخواهد می‌تواند از نشان شیر و خورشید سرخ استفاده کند و تمامی کشورهای عضو فدراسیون باید به این آرم احترام بگذارند و این آرم، بار حقوقی کاملا برابر با صلیب سرخ و هلال احمر دارد.

هفت اصل اساسی جمعیت هلال احمر                                                                     

      وَ کَذَلِکَ جَعَلنَاکُم اُمَّۀ وَسَطا"(بقره/143):و این چنین شما را امت میانه قرار دادیم.